و طولانى و خم‌دار بادگير تا تنفس آسان بود به مقدار لائق هوا درآمد و انتهاى آن منفذ كه به طرف دماغ ست باريكتر مخلوق شده است تا هواى سرد و روائح كريه بيك‌بار غالب بدماغ نرسد و چيزها از بينى بدان حوالى در نيوفتد و حس بوئيدن چون اعظم و اهم عظام مهمات بد نيست كه موقوف عليه حياتست براى آن نيز دو منفذ در بينى ساخته شده و يك منفذ عظيم و بزرگ در دهن نيز شريك بينى گشته تا اگر سدى در منفذى افتد حيات از ديگرى بهره يابد و مع ذلك چون بينى عضوى بيرون آمده است اكثر بلندى آن از غضروف مخلوق شده است تا از ضروب و صدمات زود شكسته نگردد و مخفى نه‌ماند كه بينى را با دماغ بسبب جوار و جزو عصبى و وقوع او متفرع دماغ مشاركت تمام ست و همچنين بوسيلهء بعضى عروق و شرائين چنانچه بآثار حقيقت آن واضح گردد و همچنين با چشم و سبب قرب و جوار و منفذى كه مذكور شد و با شش به جهت مرور نفس و اللّه اعلم بطلان و نقصان قوت شامه و اسباب و علامات و معالجات آن سبب اينها يا سوء المزاجى بود بارد ساذج يا از اخلاط بلغم در مقدم دماغ يا در زائدتين معلوم بافراط يا به غير افراط و علامات سوء المزاج مقدم دماغ و موجب آن در عصب بران دال بود و از سوء المزاج ساذج آنچه كهنه و متمكن شده باشد علاج آن دشوار بود يا سده باشد نام يا ناقص كه در مصفاة يا منفذ بينى واقع شود چون از زكام و خشك شدن آب بينى در منفذ و ماندن چيزى در راه نفس و گوشت فزونى و كرم دماغ باشد و باشد كه بادى غليظ در منافذ مصفاة نماند و باشد كه آماسى در منفذ بينى پديد آيد و غنه در كلام و احساس گرانى در مقدم دماغ و نهايت منفذ بران دلالت كند و در ريحى تمددى باشد بىگرانى علاج آنجا كه سبب سوء المزاج ساذج بود تعديل دماغ و عصب بايد كردن و شمومات عطر گرم و جند بيدستر و بخورات آنها و ماليدن پر رؤس در درون بينى و روغنهاى گرم بر سر و پيشانى و ذكر و خصيها عظيم نافع بود و دود لتهء كبود و دود چوب گرد به‌بينى داشتن و پيش كوزه تيزاب‌گرى و در شيشه‌گرى نشستن مفيد بود و غذاهاى گرم بالطبع و خشك بالفعل خوردن و قطور روغن جند و مداومت نمودن سير خام و پياز و گندنا و رس و بلادر جمله سودمند بود و آنجا كه سبب سوء المزاج مادى بود نخست تنقيه بلغم بايد كردن انگاه همين دستورها را مرعى داشتن و آنجا كه سبب زكام بود علاج زكام بايد كردن و آنجا كه سبب بستن شوخ بود در بينى شير در درون بينى بايد دوشيدن